Divê Derhal Dev Ji Kirinên Nebaş û Kirina Êşkenceyê li Girtîyên Di Hepisxaneyan da Were Berdan!

JI BO ÇAPEMENÎYÊ Û GEL

Bi xalê 5an ê Danezana Gerdûnî ya Mafê Mirovan û xalê 7an ê Peymana Navneteweyî ya Mafên Kesî û Siyasî, pêşbînî tê kirin ku; nabe ku li tu kesî êşkence û kirinên din ê bi zalimî yê nemirovî û milemeya rûmeta mirov bişikînin bên kirin. Di belgeyên ‘Di der heqê parastina temamê kesên bi awayekî hatine girtin û heps kirin da rê û rêgez tev’ Qaîdeyên qet nebe nabe yên standard ên di der heqê miemele kirina bi girtiyan da jî hinek standard hatine bi rêz kirin

Di der heqê kirinên li girtîgehên li Tirkiyeyê metnê bingehîn ê mijareya Tirk da Yasayê Tidarekên Ceza û Ewlehîyê yên Di Der Heqê Înfazê da ye. Metnên heyî yên navneteweyî û hukmên di Tirkiyeyê bixwe diyar kirine di mijareya xwe da ‘ Kirinên ne li gor rûmeta mirovî ne hatine qedexe kirin û bi tu boneyê kirinên wiha rewa nabin’ Di metin da ev jî tê diyar kirin: ‘Ji xeynî girtina girtîgehan nabe ku hin kirin wek ceza werin dayîn.’

Ev peymanên di wan da standard hatine diyar kirin, tevî qanûn û pêşniyazan girtîgehên Tirkiyeyê cihên ku herî zêde mafê mirovan lê tên binpêkirin in. Girtîgehên Tirkiyeyê bûne wek navendên binpê kirina mafên mirovan. Sazîyên Sivîl ên civakî raporên binpê kirina mafê mirovan par jî dikin bi gel ra; lê ev rastîya girtîgehan naguhere. Li girtîgehên li Tirkiyeyê girtî ji ber nexweşî û sedemên din canê xwe ji dest didin, girtî tên neqil û sirgûn kirin, êşkence û kirinên nebaş, tecrîd tên. Nahêlin girtî û malbatên girtiyan hev û din bibînin, telefonê hev û din bikin, lêpirsînên bi neheqî yên dîsîplînê tên kirin.  

 

Endamên Hêja yên Çapemenîyê;

Wek tu zanîn 31ê çileya pêşîn a 2019an Rêxistina Tenduristiyê ya Dinyayê ragihand ku vîrusê bi navê ‘’COVID 19’’ ji 11ê meha Adarê pê da ji ber leza xwe ya belav bûn, cidîyet û nekirina tidarekên ewlehîyê bi têrî vîrus vîrusê COVID 193ê PANDEMÎ ye. Bi zêde bûna nexweşîyê ra çavdêrî hat kirin ku binpê kirina mafên mirovan li girtîgehan misêwa zêde bû.

Ji aliyekî ve bi hinceta pandemîyê binpêkirina mafê mirovan berbelav û zêde dibe, hem dema sewq/sirgûnê hem jî di girtîgehên nû tên vekirin da û di van girtîgehan nû hatine vekirin da ji ber ku hê nû ne û şertên fizîkî hê ne temam in binpêkirina mafê mirovan yekcar zêde bûye. Binpêkirinên mafê mirovan di şertên herî asayî da diqewimin, di encama pandemî, sewq/sirgûnê da ketiye halekî wisa ku nayê rave kirin. Mînakê herî dawîn ê vê rewşê di Girtîgehên Kampusî yên Diyarbekirê da qewimîye.

Di Kampusa Girtîgehên Diyarbekirê da meha Îlonê ji ber vebûna Sazîyên Înfaza Cezayê ya Ewlehîya Xwe Zêde Ji Girtîgeha Tîpa xwe D ya Diyarbekirê û girtîyên li çend girtîgehên li seranserê welatî me bihîst ku hatin sewq kirin.

 

Di çarçoveyê da serîlêdanên malbatan ên xwedî îdiayên ku dema sewq/sirgûn kirine mafê girtiyan tê binpê kirin û li ser daxwaza wan me sazîyên navên wan li jêr serî li Girtîgehên ewlehîya xwe zêde yên 1 û 2yê  xist. Ji Girtîgeha Tîpa xwe D ya Bi Ewlehî Zêde ji 14ê Îlonê heta 17ê Îlonê 46 girtî  sewqê girtîgehên 1 û 2 yên Diyarbekirê hatine kirin. Ji roja ku me daxuyanîya xwe daye  haya me jê çêbûye ku dê cardin sewq çêbibin. Li ser pêzanîna dema sewq kirine mafê mirovan bi giranî tê binpê kirin hevdîtin hatine kirin û binpê kirina mafê mirovan hatiye qeyd kirin. Divê mirov bide zanîn ku di encama binpê kirina mafê mirovan da hatiye diyar kirin ku dest bi greva birçîbûnê hatiye kirin.

 

Kedkarên hêja yên çapemenîyê, di rapora ku em ê kitekitên wê par bikin bi we ra jî da divê mirov behsa hin pirsgirêkan bike. Dema sewq/sirgûn kirinê da tiştê aîdê girtîyan  tevî ku astengiyeka yasayî nîn e jî nehatine dayîn. Bi taybetî pênûsa darîn nehatiye dayîn, dest dane ser pirtûk û notan tevan, bi hinceta ku qedexe ye şalwarên wan nehatine dayîn, tevî ku ne rengên bisînor kirin e bi îdiaya ku rengên zêfandî ne dest dane ser hil cil û bergan.

 

Akabinde mahpusların aynı ring aracıyla getirilmelerine rağmen pandemi süreci gerekçe gösterilerek her bir mahpus tek kişilik hücrelere alındıklarını belirtmişlerdir. Pandemi gerekçe gösterilerek İnfaz yasasına aykırı bir şekilde tek kişilik hücrelerde tutulan mahpuslara yönelik tecrit koşullarına derhal son verilmelidir.

Di lêgerîna di dema sewq/sirgûn kirine da pêlavên girtiyan ji pêyên wan hatine derxistin û ji wan hatiye xwestin ku benikên pêlavên xwe jî jê bikin û bidin îdareyê, tevî demajoya pandemîyê jî; lêgerîna bi destan hatiye kirin û hatiye diyar kirin guh nedane şertên tenduristiyê. Tevî ku bit ev bi hev ra di rîngekê hanine bi hinceta pandemîyê her girtiyekî xistine hicreyekê.

 

 

Yine yapılan görüşmeler neticesinde mahpusların bulundukları tek kişilik hücrelerin henüz kaba inşaatının tamamlanmış olduğu, temizliğinin yapılabilmesi mahpuslara herhangi bir temizlik ürününün verilmediği, mahpusların kendi kişisel temizlik malzemeleri ile kaldıkları yeri temizleye çalıştıkları tarafımıza aktarılmıştır. Mahpuslara yönelik bu durum, TC Anayasasının 17. Ve 56.maddeleri ile koruma altına alınan sağlık ve yaşam hakkının açık ihlali anlamını taşımaktadır.

 

Diyarbakır 1 no’lu yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumunda mahpusların kapalı avukat görüşü yapmaları için bulundukları odadan çıkarıldıkları esnada ayakkabılarının çıkarılmaları istenerek bu şekilde mahpuslara arama yapılmak istendiği belirtilmiştir. Aynı uygulamanın mahpusların ziyaret sonrası odalarına götürüldüğünde de yapıldığını söylemişlerdir. Bu uygulamayı kabul etmeyen mahpusların birçoğu avukat görüşlerine çıkmamış ve bu sebeple de görüşler gerçekleştirilememiştir. Mahpuslara yönelik insanlık onuruna aykırı bir şekilde gerçekleştirilen arama prosedürünün aynı zamanda mahpsuların adalete/avukata erişim hakkını kullanılamaz hale getirmiştir.

Yine bir mahpusun şalvar ve tişörtünü çıkarmasını istediklerini, bu şekilde bir arama dayatıldığını, mahpusun bu şekliyle aramayı kabul etmemesi üzerine kalabalık bir grup şeklinde infaz koruma memurlarınca kamera bulunmayan bir odaya alınarak kendisine hakaret ve küfür ederek, darp ettiklerini, şalvarın zorla çıkarıldığını söylemiştir.

Değerli basın emekçileri, yukarıda temel olarak izah edilen ve raporda ayrıntılı izahatı yapılan hak ihlalleri birçok mahpus tarafından ortak bir şekilde aktarılmıştır. Hapishanelerde mahpuslara yönelik işkence ve kötü muamele uygulamalarından derhal vazgeçilmeli; hukuka aykırı fiiller gerçekleştiren kamu görevlileri hakkında etkin soruşturma mekanizmaları işletilmelidir. Bizler aşağıda isimleri belirtilen kurumlar olarak tarafımıza yapılan başvuruların takipçisi olacağımızı yüksek sesle dile getirip yaşanan hak ihlallerin bir an evvel sonlandırılması için herkesi sorumlu olmaya davet ediyoruz.

 

KOMÎSYONA TEMAŞE KIRINA LI GIRTÎGEHAN A BAROYA AMEDÊ

ŞAXÊ DIYARBEKIRÊ YÊ KOMALA AZADÎ JI BO HUQÛQVANAN

ŞAXÊ KOMALA MAFÊ MIROVAN Ê DIYARBEKIRÊ

KOMALA KIRINA ALÎKARÎYÊ BI HEV RA YA GIRTÎ Û MALBATÊN HUKIMXWARÎYAN (TUAY-DER)